Климатските промени, влошени од човековото однесување, ја направија 2025 година една од трите најжешки години досега, велат научниците.

Исто така, ова беше прв пат тригодишниот просек на температурата да го пробие прагот поставен во Парискиот договор од 2015 година за ограничување на затоплувањето на не повеќе од 1,5 степени Целзиусови од прединдустриските времиња. Експертите велат дека одржувањето на Земјата под таа граница би можело да спаси животи и да спречи катастрофално уништување на животната средина низ целиот свет.

Анализата од истражувачите на „World Weather Attribution“ беше објавена после една година откако луѓето ширум светот беа погодени од опасните екстремни затоплувања на планета.

Температурите останаа високи и покрај присуството на Ла Ниња, повременото природно ладење на водите на Тихиот Океан што влијае на времето низ целиот свет. Истражувачите го наведоа континуираното согорување на фосилни горива – нафта, гас и јаглен, кои испраќаат стакленички гасови што ја затоплуваат планетата во атмосферата.

• „Ако не престанеме да согоруваме фосилни горива многу, многу, брзо, многу наскоро, ќе биде многу тешко да се одржи таа цел“ за затоплување, изјави за Асошиејтед Прес Фридерике Ото, коосновач на „World Weather Attribution“ и климатски научник од Империјал колеџ во Лондон. „Науката е сè појасна.“

Екстремните временски настани убиваат илјадници луѓе и причинуваат милијарди долари штета годишно.

Научниците од WWA идентификуваа 157 екстремни временски настани како најтешки во 2025 година, што значи дека ги исполнуваат критериумите како што се предизвикување на повеќе од 100 смртни случаи, погодување на повеќе од половина од населението на областа или прогласување вонредна состојба. Од нив, тие внимателно анализираа 22 случаи.

• „Топлотните бранови што ги забележавме оваа година се доста чести настани во нашата клима денес, но тие би било речиси невозможно да се случат без климатските промени предизвикани од човекот“, рече Ото. „Тоа прави огромна разлика.“

Во меѓувреме, продолжената суша придонесе за шумските пожари, кои беа најинтензивни во Грција и Турција.

Поројните дождови и поплавите во Мексико убија десетици луѓе, а многу повеќе се водат како исчезнати.

Супер тајфунот Фунг-вонг ги погоди Филипините, принудувајќи повеќе од еден милион луѓе да се евакуираат. Монсунските дождови ја погодија Индија годината помина со поплави и лизгање на земјиштето.

WWA соопшти дека сè почестите и тешки екстреми ја загрозуваат способноста на милиони луѓе низ целиот свет да реагираат и да се прилагодат на тие настани со доволно предупредување, време и ресурси, она што научниците го нарекуваат „граници на адаптација“.

Извештајот го посочи ураганот Мелиса како пример: Бурата се интензивираше толку брзо што го отежна прогнозирањето и планирањето и ги погоди Јамајка, Куба и Хаити толку силно што ги остави малите островски земји неспособни да реагираат и да се справат со нивните екстремни загуби и штети.

Овогодишните разговори за климата на Обединетите нации во Бразил во ноември завршија без никаков експлицитен план за транзиција кон фосилните горива, и иако беа ветени повеќе пари за да им се помогне на земјите да се прилагодат на климатските промени, ќе им треба повеќе време за да го сторат тоа.

Службеници, научници и аналитичари признаа дека затоплувањето на Земјата ќе надмине 1,5 степени Целзиусови (2,7 Фаренхајтови), иако некои велат дека промената на тој тренд е сè уште можна.

Сепак, различни нации гледаат различни нивоа на напредок.

Кина брзо ги распоредува обновливите енергии, вклучувајќи сончева и ветерна енергија – но исто така продолжува да инвестира во јаглен. Иако сè почестите екстремни временски услови поттикнаа повици за климатска акција низ цела Европа, некои нации велат дека тоа го ограничува економскиот раст. Во меѓувреме, во САД, администрацијата на Трамп ја насочи нацијата подалеку од политиката за чиста енергија во корист на мерки што поддржуваат јаглен, нафта и гас.

Б.С.